Örümcek Adam The Other

[pizagor]

Örümcek Adam’ı çok özlemiş olmamdan mıdır yoksa güncel Marvel evreninden uzun süredir uzak durmamdan mıdır bilmiyorum özlemişim ki The Other’ı okurken müthiş keyif aldım...

Hikaye Peter Parker’ın hayata karşı depresif tutumuyla başlıyor, depresyon derinleşiyor, ölüm-yaşam-Morlun üçgeninde beklenmedik taraflara doğru kayıyor...

Hoz Comics çevirisiyle, baskısıyla, boyutlarıyla harika bir iş çıkarmış. Özellikle çeviriden çok korkuyordum çünkü Gerekli Şeyler döneminin Örümcek Adam’ını bırakmamda önemli bir etken de gittikçe basitleşen, sokak ağzından sıklıkla yararlanan, dolayısıyla kabalaşan çevirileriydi (veya çevirmenin bu jargonu kullanmaktaki ısrarlı tercihiydi).

Bence tek sorun mangavari karikatürize çizimler. Eric Larsen ile temelleri atılan, John Romita Jr. ile taçlanan bu tarza hala pek alışamadım. Yine de Örümcek Adam’la yeniden barışmak için güzel bir fırsat. Hala tereddüt edenlere ‘Bir deneyin’ derim.

[BAHADIR]

Bende bugün aldım ve ağzım bir karış açık sayfaların arasında ayak üstü dolaştım...Orjinal ebatda ve kalitede bir kitap nasl basılır bunu gördük ve bunu gösterdikleri içinde Haşim Öz ve ekibine (Kısaca Hoz galiba) sonsuz teşekkürler...Cildin kalitesinden kağıdına,baskısından çevirisine,herbişeyine kadar muhteşem bir çalışma olmuş...Abartı yok söylediklerim az bile kaldı...Bu ilk sayıyı elime aldığımda ne kadar özlemiş olduğumun bir kere daha farkına vardım...

Şimdi bu yayın kalitesi konusunda son bir şey söyleyeceğim...Eğer biz bir yayını eleştiriyorsak bilsinlerki bunun tek sorumluları yayıncının kendileridir.Şimdi biz Spider'ı Türkiye'de bu boyutda okuyabiliyorsak daha önce basılanların günahı neydi...Şimdi bu Örümböcükten sonra basılacak comicsleri boyları itibari ile eleştirdiğimizde haksız mı  olacağız..."Türkiye standartları" diye garip bir açıklama mı dinleyeceğiz yine...Diyeceğim şu ki çıtayı yükselten yayıncı olarak sizlersiniz...Biz Comicsleri Alfa ve Bilka  döneminde de okuyorduk...Gayet hoşumuza da gidiyordu ama şimdi...Bilmiyorum artık...

Tekrar teşekkürler...

[s.b]

Son sayfadan iki önceki sayfa da şu Morlun denen aç köpek Örümceğimizin sol gözünü çıkarıp yedi mi?. Yoksa ben mi yanlış anladım?

[pizagor]

Ben de öyle algıladım, ama heyecanı kaçmasın diye en ufak bir internet taraması bile yapmıyorum konuyla ilgili... Galiba, duvar sürüngenimizin geçmişinin ve bugününün alaşağı edildiği bir eşikteyiz şu anda... Yazar Straczynski'nin Örümcek Adam'a yaptığını kimse yapmamıştır... Hatta 'Örümcek'in en büyük düşmanı kim sence' diye sorsalar hiç düşünmeden Straczynski derim. Bu kadar mı eziyet edilir bir insana!

[pizagor]

İkinci kitaptan bir alıntı...

Logan:
Selam, dinle... Neler olduğunu duydum ve sadece ---

M.J.:
Hayır... Senin dediğin hiçbir şeyi duymak istemiyorum, anladın mı? Onun ve... Benim hakkımda söylediğin tüm o şeylerden sonra, senin söylediğin hiçbir şeyi duymak istemiyorum! Hiçbir şeyi!

Logan:
Sadece şunu demek istemiştim... Artık o... Eğer bir ara dşarı çıkmak istersen...

M.J.:
Seni piç!

M.J. Logan’ı tokatlar...

M.J.:
Benden uzak dur yoksa seni öldürürüm. Yemin ederim, bir yolunu bulurum ve seni öldürürüm!

Jarvis:
Neler yaşadığını biliyorsun, neler hissettiğini biliyorsun. Hangi akla hizmet bunu ---

Logan:
Aynen öyle Jarv. Biliyorum.
Acı çekiyor. Saldıracağı bir şeye ihtiyacı var, üzüntüden öfkeye geçmesini sağlayacak bir şeye. Çünkü öfke seni hayatta tutar. Üzüntünün yaptığı tek şey ise kaybettiğin kişiyle birlikte ölmek istemeni sağlamaktır. Öfke, sana yaşamak için bir sebep verir. Vurması gereken bir şeye, bir kişiye ihtiyacı vardı. Ben de ona bunu verdim. En azından bunu yapabilirdim.
Ve eğer benden nefret ederse de... Peter gittiğine göre zaten artık buralarda takılıyor olmayacak. Bırak da sabahlara kadar benim canımı nasıl acıtabileceğini bulmaya çalışsın... Bu ona yaşamak için bir sebep verir. Bu, belki zalimcedir. Ama bende her zaman işe yaradı.

[s.b]

                      ÖRÜMCEK ADAM

1. cilt. Örümcek Adam'ın Morlun tarafından öldürülmesi.

2. cilt. Örümcek Adam'ın kozadan çıkışı(Dirilişi).

3. cilt. Tam bir BOMBA.

Örümcek Adam'ın taraf olmak zorunda kaldığı zor anlar. Amerikan hükümeti bütün süper kahramanların kimliklerini açıklamasını istemektedir. Artık gizlilik diye bir şey kalmayacaktır. Bütün maskelilerin kim oldukları, nerede yaşadıkları devlet tarafından resmi olarak bilinecektir. 
Ve "Kayıt Yasası" devreye girecektir.
Bu yasayı istemeyerekte olsa destekleyenler ve desteklemeyenler arasında kalan Örümcek Adam'ın bir tarafı seçmesi gerekmektedir.

Bu konu hakkında bir bölüm var ki etkilenmemek mümkün değil. İşte Peter, MJ ve May Yenge arasındaki o satırlar;

Peter
-- Tanrım. Bundan nefret ediyorum. Duvarlar her yönden üstüme geliyormuş gibi hissediyorum. Tüm hayatım boyunca bunu saklamak için o kadar dikkatli oldumki. Halkın içinde maskemi çıkartma fikri bile mideme bir yumruk yemişim gibi hissetmeme sebep oluyor.

MJ.
-- Kızgın olduğunu biliyorum Peter ama kararın ne olursa olsun, bu işin içinde beraber olduğumuzu bilmeni isterim.

Peter
-- Bu sadece benim kararım değil mj. Bunu hepimizin onaylaması gerekiyor. Çünkü sonucu sizi de etkiliyor. İkinizi de. Eğer ortaya çıkmazsam kaçmam gerekecek.

MJ
-- Seninle kaçarız.

Peter
-- Hayır kaçamazsınız. Bunu yaptığınız an sizi yardım ve yataklıktan tutuklayabilirler. Eğer yalnız gidersem kendimden başka yardım edeceğim, iletişim kuracağım kimse olmaz.

May
-- Ben. Ben bir şey söyleyebilir miyim?

Peter
-- Tabbi ki May Yenge. Yani senin ne düşündüğünü bildiğimi sanıyorum ama.

May
-- Hayır. Bildiğinizden kuşkuluyum Peter. Örümcek Adam olduğunu keşfedip de şoku atlattığımda hissettiğim ilk duygu ne olmuştu biliyor musun? Öfke.

Peter
-- Biliyorum bütün o yıllar boyunca sana yalan söylemiş olduğum için seni hayal kırıklığına uğratmıştım ve...

May
-- Hayır Peter. Ben sana öflelenmemiştim. Dünyaya öfkelenmiştim. Çünkü o dünyanın bir kısmı Örümcek Adam'ı bir canavar, bir suçlu olarak görüyordu. Bu yeni yasadan bile önce. Ve yeğenim hakkında bildiğim tek bir şey varsa o da bir suçlu olmadığıdır. Doğru zamanda doğru yerde bulunduğun için hayatta olan yüzlerce insan var. Utunacak hiçbir şeyin yok. Aksine, gurur duyacağın çok şeyin var. Seninle gurur duyuyorum Peter. Ve belki de şimdi bütün dünyanın seninle gurur duymasının zamanı gelmiştir. Seni, benim tanıdığım gibi tanımasının zamanı.

Peter
-- Benimle gurur duyduğunu biliyorum May Yenge. Ama seni korumak konusunda yükümlülüklerim var. Bir söz verdim.

May
-- Evet verdin. On altı yaşındayken. Dünyanın işleyişiyle ilgili hiçbir şey bilmeden bir çocuğun verdiği bir söz. Savcılar ve Yargıçlar ve Valiler ve Senatörler görevleri yüzünden sevdiklerinin hayatlarının tehlikeye girebileceğini bilerek her gün işlerine gidiyorlar. Ama bunu yaparken maske takmıyorlar. Nedenini biliyor musun?

Peter
-- Bilmiyorum May Yenge, neden?

May
-- Çünkü sevdikleri bunun böyle olmasını istiyorlar. Çünkü sevdikleri yüzün; dünyaya bu kadar çok şey katan yüzün utançla kaplandığını görmektense ölmeyi tercih ederler. Bazı şeyler için risk almaya değer Peter.

Peter
-- MJ, bir şey yap. Biraz mantıklı konuşmasını sağla. Seni dinler, bunu biliyorum. Ben...

MJ
-- Peter May haklı. Kaçma. Dik dur. Tüm dünya seni neden hayatın kendisinden daha çok sevdiğimizi anlasın. Git ve onları hakla kaplan.

Ve Örümcek Adam, Tony Stark'ın yanında gazetecilerin önünde flaşlar patlarken maskesini çıkartır.
-- Benim adım Peter Parker ve onbeş yaşımdan beri Örümcek Adam'ım.

[vega]

Abi Allahaşkına iki de resim koyaydın da bizi bu külfetten kurtaraydın. Yani bir kitlenin merakı bu kadar hiç edilir. Hiç değilse bir spoiler ibaresi falan koysaydın.

[s.b]

Haklısın Vega. Senden ve henüz okumamış olan herkesden özür dilerim.
Herkes benim gibi hemen okumuştur diye düşündüğümden bu olağanüstü konuşmaları aktarmak istedim.
Fakat hiç Örümcek Adam okumayanları da okumaya sevkedebilir.

[darkwood]

Yaşar gibi olayları anlatmak sanırım böyle bir şey, şimdi gelde bu kitabı okuma.
Bir kitap masrafı daha çıktı, hadi bakalım çık işin içinden. 

[pizagor]

Daha önce de bir vesileyle dile getirmiştim... “Özellikle çeviriden çok korkuyordum çünkü Gerekli Şeyler döneminin Örümcek Adam’ını bırakmamda önemli bir etken de gittikçe basitleşen, sokak ağzından sıklıkla yararlanan, dolayısıyla kabalaşan çevirileriydi (veya çevirmenin bu jargonu kullanmaktaki ısrarlı tercihiydi)” diye...

İlk iki sayıdan sonra maalesef 3. sayı bende hayal kırıklığı yarattı...

Örümcek Adam’ın onunbununçocuğu ya da hassss... gibi küfürler sarfetmesinden çok rahatsız oldum. May Yengesi, Ben Dayısıyla Bilka döneminin iyi aile çocuğu profilinin yokedildiği bu laflara bünyem tepki veriyor. Yakıştıramıyorum Peter Parker’a. Orijinal metin bu olsa bile ifadelerin yumuşatılması gerektiğini düşünüyorum.

Bir başka konu da yine bu zeki karakterin sarfettiği fuzuli laflar. Kötü esprileri değil bahsettiğim, zaten bunlar Örümcek Adam’ın ağ atıcıları ya da örümcek hisleri gibi parçası. Ama sanki 15-16 yaşlarında hayatın acemisi bir yeniyetme var karşımızda. O kadar derinlikten yoksun konuşuyor ki... O kadar zeka yoksunu gözüküyor ki Tony Stark’ın ya da diğerlerinin yanında...

Bu benim sevdiğim, alıştığım Peter Parker değil kesinlikle...

[BAHADIR]

Bir eksiklik var...İnanın bunun ne olduğunu bende çözemedim ama Örümböcükte değişen macera kurgusunun etkisi çevirden daha ön planda kalıyor zannedersem...Çeviri olayı biraz daha İngilizceye hakim ve orjinalden takip edenlerin daha iyi bileceği bir iş ama ben okurken eski Peter'ı ne yazık ki artık göremiyorum...İçimizden ve bizden biri olan Peter gitmiş yerine biraz daha Burjuva bir Peter gelmiş sanki...Eh Tony'nin yanında bu kadar takılırsan olacağı buydu zaten...

Bir başka konu da yine bu zeki karakterin sarfettiği fuzuli laflar. Kötü esprileri değil bahsettiğim, zaten bunlar Örümcek Adam’ın ağ atıcıları ya da örümcek hisleri gibi parçası. Ama sanki 15-16 yaşlarında hayatın acemisi bir yeniyetme var karşımızda. O kadar derinlikten yoksun konuşuyor ki... O kadar zeka yoksunu gözüküyor ki Tony Stark’ın ya da diğerlerinin yanında...

Bu sorun acaba çeviriden mi? yoksa senaristlerden kaynaklanan bir sorun mu? Onu da ayrıca sorgulamak lazım tabi...

[ilke]

Arkadaşlar merhaba,

çeviri konusundaki yaklaşımımı paylaşmak istiyorum sizinle. Bence Türk okurunun kafasında oturmuş kahramana göre çeviri yapmak çok mantıklı değil. Eğer yıllar boyunca kahraman değiştiyse (konuşması, görünüşü, espirileri vs) bunu olduğu gibi çevirmek doğru olandır. Bu eleştiriyi Conan çevirilerinde de sıkça aldım. Ama Toy Thomas'ın ağır ingilizcesini aynı ağırlıkta Türkçeleştirdim. Örümcek çevirilerinde de benzer bir yol izliyorum.

eğer örümcek adam yazarı, örümcek adama holy sh - - dedirtip kesiyorsa ben de bunu hass diye çeviririm. eğer son of a - - dedirtiyorsa bunu da onunbununçocuğu derim. yok ben şurasını beğenmedim bence böyle dese daha uygun olur diye bir düşünceye ne yazık ki katılmıyorum. Bir çevirmen olarak görevim, orada yazanı olduğu gibi sizlere aktarmaktır. Ama örümcek adam'ın ağzını bozduğu için yazar hakkında iyi kötü yorum yapmakta bir sakınca görmüyorum.

Mahkeme süresince Peter Parker'ın Tony Stark'a göre seviyesiz bir şekilde konuşması da bu dediğime bir örnektir. Yazar muhtemelen kelime seçimlerinde bunu ön plana çıkarmak istemiştir. Örümcek daha seviyeli konuşurdu diyip konuşmasını Tony Stark'ınkine benzetmek doğru bir hareket olmayacaktır.

[judas2099]

Bu benim sevdiğim, alıştığım Peter Parker değil kesinlikle...

 
       
      Sevgili İlke arkadaşlarımızın serzenişlerinin temel sebebi bence geçmişe duyulan özlem.

Siyah-beyaz,küçük boy,aydınger kağıda kopya demeden satın alıp zevkle okuduğumuz o eski

Spider serilerini,özellikle J.Romita'lı ,Steve Dikto'lu maceraları tekrardan,kaliteli ve renkli okuma isteğidir bizimkisi.

HOZ  edisyonunda-kalitesinde oluşturulacak yeni bir kolleksiyon serisi yeni Spider serilerinden çok satar kanaatindeyim.

Benden söylemesi..

[pizagor]

Bir çevirmen olarak görevim, orada yazanı olduğu gibi sizlere aktarmaktır.

Bir çevirmen hiçbir zaman birebir çeviri yapamaz, kişileri kendi algıladığı şekilde konuşturur. Mesela yazarımız Peter Parker’a ‘Hi Buddy!’ dedirtmiş olsun. Çevirmenin bunun karşılığı olarak kullanabileceği ‘naber kanka’ ya da ‘selam dostum’ ya da ‘merhaba birader’ tamamen kendisinin Peter Perker karakterini nasıl yorumladığına, onu nasıl algıladığına, ne şekilde konuşturmak istediğine bağlıdır. Herbir seçeneğin de okurda yaratacağı karakter algısı da birbirinden farklı olacaktır. Küfürlere gelirsek, o ifadelerin karşılığı olarak onlarcasının arasından hassss... ya da onunbununçocuğunu kullanmak sadece bir tercih meselesidir ve bu küfürlerin çevirmen tarafından yumuşatılması hikayede köklü ve onarılmaz değişiklikler ya da anlaşılmazlıklar yaratmaz. Kusura bakmasın ama ilke Bey’i bu tercihlerinden dolayı eleştiriyorum... Yine aynı noktaya geliyoruz, eğer yayıncı okuyucuyla diyalog istiyorsa, bu durum eleştiriye açık olmasını gerektirir. Diyalog kurmuyorsa ayrıca bir de bu yüzden eleştirilir. Eleştiriye açık olmak ne sorgusuz sualsiz eleştirileri kabul etmek anlamına gelir ne de hemen kılıçları çekip savunma pozisyonunu almayı gerektirir. Benim yaptığım sadece bir geri beslemedir ve önemlidir.

Diğer eleştirimin hedefi ise zaten çevirmen değil, yazarımız Straczynski... Yıllar içerisinde değişen her yazarla birlikte kahramanımız da mutlaka farklılaşıyor. Bir kere yazar kendi egosu gereği karaktere yeni bir şeyler katarak ve hikayeleri farklılaştırarak seriye kendi imzasını atmak isteyecektir ve bu imzanın her zaman okur tarafından benimsenileceği kesin değildir. Ancak bu yazar etkisinin dışında bir de yaşlanma olgusu var ki kahramanlarımız bile bundan bağımsız değil. Marvel evreni de yaşlanıyor ve yaşlılık olgunluk getirir. Ancak daha da olgunlaşması gereken kişilik, aksine gevşemeye başlıyorsa burada okuyucu tepki verir, yazarın diliyle ‘holy shit, n’oluyoruz ya, bir terslik yok mu burada ahbap’ der.
Bilka döneminin günlük sıkıntılarla boğuşan Peter’ı yaşına göre son derece olgun bir karakter çizer. Ancak o maskeyi takmasıyla birlikte karşımızda bambaşka bir kişi vardır. Adeta tüm o sıkıntıların altında ezilmenin dışavurumunu o maskenin ardında deliliğe vurmak şeklinde yapmaktadır.

Onun kirasını ödeyememesi kendimize yakın hissettirir ya da bomboş buzdolabında bulduğu son sütü ağzına dikmesiyle bozuk olduğunu anlaması onun adına, Ahtapot’tan öldüresiye dayak yemesinden daha fazla üzülmemize sebep olur. Çünkü okurun esas sevdiği sıradan insan Peter Parker’dır, onun iniş çıkışlarla dolu hayatıdır, onca sıkıntıya karşın gösterdiği dirayettir.
Olaya bir de şu açıdan bakalım, acaba neden One More Day ve Brand New Day’e ihtiyaç duyuldu da Örümcek evreni neredeyse sıfırlandı? Straczynski sonrası Peter Parker bu Peter olarak mı kaldı yoksa Quesada yine eski mizacıyla Peter’ı mı istedi yazarlardan? Acaba Straczynski Örümcek evrenini bambaşka ve diğer yazarların cesaret edemediği bir şekilde değiştirirken Peter karakterini çok mu farklılaştırdı? Acaba bu yeni karakteriyle 2000’lerin Örümceği, eski okuyucuların tepkisini mi çekiyordu? Kendi adıma bunların yanıtını çok yakında alacağım.

[ilke]

selamlar,

örümcek adam'ın hikayelerinin gidişatı ve brand new day ile başlayan yeni dönemin iyi mi olduğu kötü mü olduğu günlerce tartışılsal da bitmez. Forumlarda Quesada'nın örümcek adam'ı getirdiği yer yerden yere vuruldu, konular beğenilmedi. MJ ile olan olaylar, Morlun falan herkes "bu nasıl iş" dedi. Quesada bunların hiçbirini dinlemedi üstüne bir de dergiyi ayda 3 yayınlamaya başladı. Ocak Ayı Previews dergisinde, en çok satan fasiküllerde ASM 612 13. sırada, ASM 613 14.sırada ve ASM 611 ise 15. sırada. Yani o kadar eleştiriye rağmen, daha önce ilk 20'de olan yerini 3'e katlamış durumda.

Bana sorarsanız, daha olgun hikayelerden, tekrar bilka yayınları zamanının daha sığ, daha çocuksu, daha göstermelik aksiyon dolu zamanlarına yapılan bu geri dönüş güzel olmadı. Ama tabii ki bu benim görüşüm. Hoz olarak ilk sayıyı yayınladığımızdan beri Bilka zamanını yayınlayıp yayınlamayacağımızı soran onlarca mail aldık. Demek herkes Bilka yayınlarının zamanını özlemiş. Ya da arada gelişen ve değişen şeyleri çok takip edemedikleri için 20 yıl sonrasının örümcek adamı'na tam ısınamadılar. Umarım birkaç cilt sonra herkes ısınır.

Mesela yazarımız Peter Parker’a ‘Hi Buddy!’ dedirtmiş olsun. Çevirmenin bunun karşılığı olarak kullanabileceği ‘naber kanka’ ya da ‘selam dostum’ ya da ‘merhaba birader’ tamamen kendisinin Peter Perker karakterini nasıl yorumladığına, onu nasıl algıladığına, ne şekilde konuşturmak istediğine bağlıdır.

pizagor, bu konuda sana kesinlikle katılıyorum. Benzer durumlar "hi guys" türü bir seslenişte de var. selam millet, selam beyler, herkese selam türü şekillerde çevrilebilir ve dediğin gibi bu tamamen çevirmenin algısına bağladır. Ama genel olarak akışı bozmaz. Ama eğer karakter "holy shit" derse ya da "son of a bitch" türü bir laf sarf ederse, bu bir küfürdür ve bence küfür olarak çevrilmelidir. küfürün hangisi olacağı çevirmenin algısına kalmıştır ama yine de bir küfürdür. yazarın orada küfür kullanmasının kendince bir anlamı vardır.